• سرم

نکاتی در مورد نحوه تزریق سرم و تزریق وریدی

ارسال شده در: هومینو | ۰

اغلب بیماران بستری در بخش های بیمارستان نیاز به تزریق سرم پیدا خواهند کرد.

تزریق دارو و تامین مایع و الکترولیت های مورد نیاز بدن بیمار یکی از دلایل مهم نیاز

بیماران به تزریق و دریافت سرم های درمانی است. به همین جهت یکی از مهمترین

مهارت های مورد نیاز پرستاران، مهارت تزریق سرم و یا بعبارتی مهارت برقراری انفوزیون

وریدی است. علاوه بر دانش کافی، کسب مهارت و تجربه در این زمینه جهت ارائه

مراقبت های پرستاری در بیمارستان ضروری می باشد. به همین دلیل در سایت “هومینو”

مجدداً روی این موضوع تاکید شده و این مطلب با عنوان نکاتی در مورد نحوه تزریق سرم منتشر می گردد:

قبل از شروع به کار به این نکات توجه کنید:

  • شستشوی دستها قبل از آماده کردن سرم الزامی است.
  • شرایط نگهداری سرم ها از قبیل حفظ دمای مناسب ، محافظت از نور و … بطور دقیق رعایت شود.
  • درب لاستیکی ویالهای تزریقی و محل وارد کردن ست سرم در سرمها به هیچ وجه
  • استریل نمی باشد و باید با محلول ضدعفونی کنندۀ مناسب قبل از استفاده کردن ضد عفونی شود.
  • از سوراخ کردن و زدن سوزن به محفظۀ پلاستیکی سرمهای تزریقی جهت افزایش سرعت
  • تزریق و جلوگیری از جمع شدگی محفظۀ پلاستیکی که موجب ورود هوای غیر استریل
  • محیط به محلول استریل داخل محفظه می شود اکیداً اجتناب و از ستهای سرم که مجهز
  • به فیلتر می باشند جهت برطرف شدن این مشکل استفاده گردد.
  • از استفاده از هر نوع سرم تزریقی که تغییر رنگ پیدا کرده حتی در صورت کمبود جداً خودداری گردد.
  • میزان سرم در ساعت و تعداد قطرات در دقیقه و ترکیبات اضافه شده به سرم و زمان شروع
  • و خاتمه و نام پرستار تنظیم کننده را بر روی برچسب سرم ثبت کنید.

تنظیم سرعت انفوزیون وریدی:

  • تنظیم سرعت انفوزیون به نوع ست انفوزیون و میزان و نوع مایع و دستور پزشک دارد.
  • در ماکروستها (ست سرم معمولی) معمولا قطره ساز قادر است ۲۰– ۱۵– ۱۰، قطره در
  • دقیقه را از خود عبور دهد، و در میکرو ستها قطره ساز حدود ۶۰ قطره در دقیقه از خود
  • عبور می دهد. فاکتور قطره بر روی بسته بندی ست انفوزیون توسط کارخانه مربوطه نوشته می شود.

۶۰ × ساعت انفوزیون ÷  فاکتورقطره × حجم کل مایع = قطره / دقیقه

مثال : محاسبه تعداد قطرات سرم در دقیقه در ۱۰۰۰ سی سی مایع در ۸ ساعت با ماکروست (ست معمولی) و میکروست به ترتیب به صورت زیر است.

درصورتیکه فاکتورقطره ۱۵ درنظرگرفته شود از روش سریع قطره ماکروست /دقیقه =حجم سرم به دقیقه /۴×زمان به ساعت ·        ۱۰۰۰×۱۵ ÷۸ ×۶۰ =۱۵۰۰۰ ÷ ۴۸۰= ۳۱ drops/min
درصورتیکه فاکتور قطره ۶۰ درنظرگرفته شود ازروش سریعقطره میکروست/دقیقه=حجم به cc / زمان به ساعت ·        ۱۰۰۰ × ۶۰ ÷ ۸ × ۶۰ = ۱۰۰۰ ÷  ۸ =۱۲۵ drops/min

فاکتورهای مؤثر بر سرعت انفوزیون:

ارتفاع ظرف مایع- پوزیشن عضو دارای کاتتر- گرفتگی لوله ست انفوزیون- گرفتگی و انسداد

سر کاتتر- محل قرار گرفتن کاتتر داخل وریدی – وجود هوا در ست تزریق- کم شدن فشار هوا در سطح مایع تزریقی

استفاده ازورید مناسب:

  • جهت انتخاب ورید مناسب باید به راحتی بیمار ، وضعیت قرار گرفتن و وسعت استفاده از
  • وسایل مهار کننده حرکات، توانایی نگهداری سوزن در ورید، نوع محلول ، صدمات و
  • عوارض احتمالی ناحیه تزریق توجه نمود.

وریدهای قابل دسترس برای تزریقات مایعات وریدی:

  • ورید های پشت دست و ساعد و ناحیه جلوی آرنج:

  • ورید های این ناحیه درشت و سطحی بوده و شریانها و وریدها کاملأ نزدیک به هم قرار گرفته اند.
  • در ۱۰ درصد افراد امکان دارد شریان نا بجایی در ناحیه آرنج وجود داشته باشد که ممکن است با ورید اشتباه شود.
  • در صورت امکان از وارد کردن سوزن در ناحیه مرکزی آرنج خودداری کنید. چون با کمترین خمیدگی
  • امکان جابجایی وجود دارد . در ضمن سفتی مفاصل یا درد ممکن است به علت بی حرکتی رخ دهد.
  • انشعابات ورید های سفالیک و بازیلیک توأم با کمان وریدی پشت دست در شیر خواران و کودکان
  • استفاده می شود. در شیر خواران استفاده از پنجمین ورید بین انگشتان توصیه شده است
  • که به دلیل وضعیت ثابت آن می باشد.

محلهای مناسب جهت انفوزیون وریدی در شیرخواران و نوزادان:

  • ورید های پشت پا :ورید های حاشیه جانبی و میانی پا نواحی مناسب برای تزریق مایعات در شیر خواران و کودکان است.
  • ورید بزرگ سافن در قوزک پا که بین قوزک داخلی و تاندون قدامی درشت نی قرار گرفته است.

در رگ گیری از کودکان و نوزادان باید از فرد دیگری جهت نگه داشتن اندام کمک بگیرید .

وریدهای سر چون فاقد دریچه های لانه کبوتری هستند، در شیر خواران کوچکتر از ۹ ماه بخصوص در نوزادان ،

مناسب هستند.        وریدهای اصلی سر که می تواند مورد استفاده قرار گیرند بر حسب اولویت شامل

پیشانی، گیجگاهی سطحی، پشت گوش، بالای چشمی، پشت سری و قسمت خلفی صورت هستند.

شریان و ورید بر اساس موارد زیر از یکدیگر تفاوت دارند:  

۱) ضربان را در شریان می توان حس نمود.

۲)ورید به صورت یک شیار در زیر پوست حس می شود

۳)شریان رگ سفت و قابل اتساع است.

فشردن بخشی از رگ با دو انگشت ، مسیر جریان خون را مشخص خواهد کرد. برداشتن انگشت

مسدود کننده رگ ، سبب پر شدن آن خواهد شد. مسیر خون در وریدها به طرف قلب و در

شریان ها به سمت اندام ها (دور شدن از قلب) می باشد.

توجه : از گذاشتن کاتتر نافی درنوزادان برای مایع درمانی  حتی الامکان خودداری شود .

توجه : ورید ، شریان واعصاب در بعضی از نقاط بسیار نزدیک به هم قرار گرفته اند ، که باید درهنگام

رگ گیری به این موضوع توجه شده ، تا از آسیب به اعصاب و شریان جلوگیری شود .

نکات مهمی که جهت موضع تزریق وریدی رعایت می شود:

  • برای اینکه ورید گرفته شده به خوبی وظایف خود را انجام دهد باید محل به خوبی محافظت شود
  • که برای این منظور اندام مورد نظر باید در وضعیت آناتومیک خنثی قرار داده شود.
  • این عمل توسط آتل های پوشیده از نوارهای محافظ انجام می شود.
  • برای جلوگیری از صدمه به پوست به دنبال برداشتن چسب هایی که زده شده است
  • بهتر است بین چسب و پوست یک مانع مانند گاز استریل و یا ورقهای شفاف در محل ورود سوزن گذاشته شود.
  • برای این که هر چه زودتر انفیلتراسیون (نشت مایع از عروق ) محل کاتتر (آنژیوکت) مشخص شود،
  • نباید بیشتر از یک اینچ ( ۲/۵) سانتی متر از اطراف کاتتر روی پوست پوشیده باشد. استفاده از
  • پوششهای پلاستیکی شفاف ایده آل است .
  • تعدادی از انگشتان و فضاهای بین انگشتی باید باز باشند تا از نظر خون گیری ، انتها ها قابل مشاهده باشد.
  • انگشت شست هیچگاه نباید ثابت شود چون خطر کوتاه شدگی یا محدودیت حرکت بعدی وجود دارد.
  • بسته به منطقه آنژیوکت ، باید محل های پایین تر بررسی شود. مثلأ نواحی پشت گوش در ناحیه سر ،
  • پشت دست و یا قسمت های تحتانی اندام باید از نظر ادم بررسی شوند.

صدمات و عوارض تزریقات وریدی مایعات:

  • سوزن ممکن است به دیواره مقابل رگ در ناحیه ورود رخنه کرده و سبب هماتوم
  • یا نشت مایع در بافت های اطراف شود.
  • سلول های نکروزه یا لخته قادر است سوزن را مسدود سازد و چنانچه توسط سرنگ
  • با فشار تزریق شود می تواند سبب آمبولی شود.
  • به علت صدمه ناشی از ورود سوزن امکان وازواسپاسم وجود دارد.
  • امکان شکستگی آنژیوکتی که قابلیت انعطاف کافی ندارد وجود دارد.
  • تحقیقات نشان داده است که باقی ماندن آنژیوکت کمتر از ۴۸ ساعت هیچ گونه کشت
  • مثبتی در بر نداشته است. اما وجود این مسأله پس از ۴۸ ساعت ۵۲% بوده است .
  • انواع گوناگونی از باکتری کشت شده شامل : استافیلوکوک طلایی، کلبسیلا، آنتروکوک
  • و استافیلوکوک آرئوس است.
  • ترومبوفلبیت
  • تزریق غیر عمد در شریان
  • ایسکمی و گانگرن اندام های تحتانی که ناشی از تزریق در ورید سافن و یک صدمه مهلک است ،
  • می تواند ناشی از اسپاسم رفلکسی ورید و انتشار آن در شریان باشد.
  • چنانچه حدود ۱۰ میلی لیتر هوا وارد جریان خون شود، آمبولی هوای کشنده رخ خواهد داد.
  • چنانچه ست عاری از هر گونه محلول باشد امکان کشیدن هوا به درون سیستم وجود دارد.
  • ترک خوردگی ست یا شیشه و یا پلاستیک حاوی سرم می تواند امکان ورود هوا را به داخل
  • جریان خون به وجود آورد و باید قبل از تزریق وریدی هوا را از ست خارج کرد.
  • عفونت باکتریال ناشی از آلودگی محلولهایی که چند ساعت پیش از مصرف باز شده است وجود دارد .
  • اکثر محلول ها محیط کشت مناسب می باشند. شیشه یا کیسه حاوی سرم را که باز شده
  • و صرفأ با گاز استریل پوشیده شده است نباید مصرف کرد.
  • محلول ها نیز به طور متفاوت بافت رگ را تحریک می کنند.که شامل:محلولهای هیپر تونیک ،
  • کلرور کلسیم و محلول های قلیایی می باشند.

وقفه در جریان مایع

  • به محض ایجاد وقفه ، به گیره توجه فرمایید . امکان بسته بودن آن وجود دارد.
  • به پیچ خوردگی ست و بسته شدن فیلتر هوا توجه فرمایید.
  • بافت اطراف سوزن را بررسی نمایید . ورم،آسیب دیدگی رگ و نشت مایع از احتمالات است.
  • در این موارد باید سوزن را درآورده و از ناحیه دیگر تزریق نمود.
  • به ادم اطراف سوزن توجه داشته باشید .در صورت عدم وجود ادم، امکان انسداد سوزن توسط
  • لخته وجود دارد. در این موقعیت نباید سرنگ را وصل کرده و فشاری برای وارد ساختن لخته
  • در رگ انجام داد. فشردن ست سبب آزاد شدن لخته شده که قادر خواهد بود در مویرگ های
  • ریه جایگزین شده و انفارکتوس ریه را سبب شود.

فلبیت و ترومبوفلبیت

  • فلبیت : به التهاب ورید گفته می شود.
  • ترومبو فلبیتدر صورتی که ورید دچار التهاب همراه با  لخته خون باشد ترومبو فلبیت گفته می شود .

عواملی که می توانند باعث فلبیت شوند شامل :

  • اندازه و طول و جنس کاتتر داخل وریدی
  • نوع و PH محلول تزریق شده
  • اندازه و محل قرار داشتن ورید مورد استفاده
  • سرعت گردش خون در ورید مورد نظرگردش خون در ورید

ارسال پاسخ